Tôi cho con đi học ở một trường tiểu học  “ngoài quốc doanh” vì không có lựa chọn nào khác. Cho con học ở trường này, chúng tôi  không “u mê” bởi những lời quảng cáo  về chất lượng  giáo dục của trường. Chúng tôi  tin rằng chất lượng  giáo dục trong các trường này chưa thể làm nên khác biệt với các trường công lập, ngoại trừ các khoản đóng góp của phụ huynh học sinh.

Hơn thế nữa, chúng tôi  chưa bao giờ có thể an tâm với tương lai của con cái mình trong các ngôi trường loại này. Bắt buộc phải cho con vào trường “dân lập” khi con mình bước vào tuổi đến trường, chúng tôi  nhận ra rằng trong khu vực  dân cư mà chúng tôi  sinh sống không có đủ cơ sở giáo dục tiểu học “công lập” có thể đáp ứng nhu cầu của trẻ trong độ tuổi đến trường.

Những quy định  từ quản lý cấp cao đưa xuống góp phần làm nảy sinh những cách làm và quy định  tiêu cực  ở cấp thấp hơn.

Nhiều phụ huynh phải “chạy” để con được học “trái tuyến” gần nhà, được vào “lớp chọn” (chẳng biết để làm gì). Thật nực cười là ngay cả trong ngành giáo dục, một số trường còn dành ra một số “chỉ tiêu đối ngoại” với lớp Một. Nói ra thì nghe thật chua xót nhưng nhiều trẻ biết đến bài học đầu tiên là tiêu cực  khi cha mẹ phải “chạy” các cửa cho con vào trường.

Các vấn đề về hộ khẩu, công việc, sinh hoạt của chúng tôi  không cho phép con tôi vào một trường “công lập” gần nhà, thuận tiện cho sinh sống và công tác của chúng tôi. Và chúng tôi  không thể “chạy”, không biết “chạy” cho việc này và vì vậy cho cháu vào một trường dân lập là lựa chọn duy nhất. Đó là tình thế bắt buộc.

Chúng tôi không kì vọng nhiều về chất lượng  giáo dục trong các trường “dân lập”. Chưa có trường “dân lập” nào mà chúng tôi  biết có được các cơ sở có thể tạo ra được những “đột biến” về chất lượng  giáo dục. Những cơ sở đó phải là thư viện, phòng thí nghiệm, phòng tập thể chất, vườn trường, chương trình giáo dục mới có tính cách mạng, đội ngũ giáo viên  có chất lượng, có tâm huyết, bộ máy và phương pháp quản lý tiên tiến.

Các trường dân lập nhìn chung chỉ dừng lại ở mức có thể “hợp chuẩn” tối thiểu đuợc quy định. Chương trình  vẫn phải bám theo, đúng từng chi tiết nhỏ với sách giáo khoa và phương pháp vẫn được hiểu là “lấy học sinh làm trung tâm” có nghĩa là dồn các cháu vào giữa lớp. Sách ấy, cô ấy, trường ấy ban giám hiệu ấy thì trò vẫn thế, làm sao mà khác cho được?

Giáo dục của trường dân lập phản ánh rõ nét “giáo dục là một loại hàng hóa”. Chất lượng giáo dục là một quan tâm  lớn của các bậc phụ huynh. Các trường dân lập quảng cáo  rầm rộ về chất lượng  giáo dục của trường và đó là cơ sở chính ấn định học phí và các khoản đóng góp.

Thực tế bản thân  cho chúng tôi  biết, trong lĩnh vực này chất lượng  hàng hóa đang bị thả nổi, hàng giả hoành hành mà quyền lợi người tiêu dùng không được bảo vệ. Những trường dân lập đuợc lập nên để kinh doanh  là chính và động lực của việc thành lập và hoạt động  của các “cửa hàng” này là lợi nhuận.

Tôi không rõ các ngôi trường loại này mọc lên dưới cái ô nào, chịu sự quản lý của Luật Doanh nghiệp  hay Luật Giáo dục nhưng “rõ ràng có sự không rõ ràng” và cơ quan  quản lý chỉ quản lý theo con, mớ và hình thức bề ngoài.

Ai sẽ bảo vệ chúng tôi, bảo vệ quyền lợi của con cái chúng tôi  nếu một ngày nào đó trường tuyên bố đóng cửa để làm nhà hàng, khách sạn  hay văn phòng cho thuê? Ai sẽ giúp chúng tôi  nếu trường nói: “Muốn tiếp tục học thì phải tăng các khoản đóng góp lên gấp đôi. Không thì đi đâu thì đi”?!

Tôi không phản đối chuyện cho phép thành lập các trường dân lập mà ngược lại tôi cho rằng, trường dân lập với quyền tự chủ nhất định về tài chính, về chương trình  và phuơng pháp giáo dục là cơ sở cho những đột phá trong giáo dục.

Trường dân lập giúp giảm gánh nặng cho ngân sách và trong cuộc đua thương hiệu sẽ giúp nâng cao mặt bằng chất lượng  giáo dục. Tuy nhiên, cơ quan  quản lý nhà nước  không thể khoán trắng, thả nổi.

Sự tham gia của Nhà nước  vào quản lý và hoạt động  của các trường này vẫn mãi là cần thiết. Vì giáo dục là hàng hóa đặc biệt nên việc kinh doanh nó phải đưa vào kinh doanh  có điều kiện và cam kết của những người điều hành là vô điều kiện và vô thời hạn