Chật vật với những thay đổi

Một mùa hè nóng bỏng  trôi qua cùng với những quyết sách đổi mới của ngành giáo dục để đẩy mạnh hơn nữa việc đổi mới phương pháp dạy học là người học giữ vai trò trung tâm. Đây cũng chính là mục tiêu đặt ra của chương trình  và SGK mới. Năm nay, guồng quay của bộ sách đã tiếp cận đến cuối chặng đường (thay sách lớp 12) và nhà trường, gia đình, xã hội  hiểu rằng cách dạy, cách học đã đổi mới, là lấy HS làm trung tâm chứ không phải ông thầy là "thần thánh" như trước đây. 

Mục tiêu đã rõ ràng, sự đổi thay đã hợp theo quy luật phát triển. Tuy nhiên, nhìn lại sự "chuyển mình" theo đúng nghĩa thì chương trình, SGK mới, dù đã đi vào vận hành từ khá lâu nhưng đang lộ rõ sự "chậm chạp". Trong Hội nghị tổng kết năm học 2007-2008, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển đã nhìn nhận việc đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp giáo dục chuyển biến còn chậm, chưa theo kịp yêu cầu của tình hình, đặc biệt một bộ phận nhỏ cán bộ quản lý và giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

Về SGK, Bộ GD-ĐT phải tổ chức đánh giá  trong năm học qua. Hàng loạt những sai sót, những lỗi kiến thức, cú pháp, in ấn và thậm chí cả lỗi chính tả liên tiếp được chỉ ra ở tập sách các lớp, các môn học. Ghi nhận những sai sót đó, Bộ tập hợp ý kiến và đưa vào đính chính.

Theo ông Lê Quán Tần, Vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học, Bộ GD-ĐT, nội dung  chỉnh sửa SGK từ lớp 1 đến lớp 11 sẽ được in và cấp miễn phí  đến 28.000 trường học  trên cả nước.

Trước ngày khai giảng gần 2 tuần HS phổ thông đã bước vào học chính thức để thực hiện kế hoạch  giãn biên chế năm học từ 35 lên 37 tuần. Đã qua khai giảng, những chỉnh sửa trong SGK vẫn chưa đến tay người dạy và người học. HS vẫn đến trường học  với những sai sót trong SGK khiến nhiều người phải giật mình.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Khải lo lắng  điện thoại  đến VietNamNet cho biết, SGK Vật lý có nhiều lỗi sai. Ví dụ, SGK lớp 9 viết: màu đỏ + màu lam + màu lục = màu trắng. Nhưng "giật mình" khi nhìn ngoài bìa sách lại vẽ 3 màu: tím + hồng + xanh lá cây = màu trắng, nghĩa là sách nói một đằng, bìa lại vẽ một nẻo...

Một sự đổi thay được ghi nhận nhất của ngành giáo dục trong thời gian  qua, đó là cuộc vận động "hai không" đã phát hiện ra nhiều HS ngồi sai lớp, học lớp 7 mà trình độ lớp 2... Toàn ngành cũng đã nỗ lực tìm giải pháp khắc phục  tình trạng này, như sáng dạy lớp 7 chiều dạy lớp 2, thậm chí còn gặp phải những mâu thuẫn là cho những HS này ở lại lớp thì các em sẽ nghỉ học. Mà nói như những nhà quản lý của các địa phương vùng núi, vùng cao, thì "các em chịu đi học cho là mừng lắm rồi!".

Vậy là cái vòng luẩn quẩn trên vẫn còn tồn tại. Hơn 2 năm qua đi, cũng theo đánh giá  của ông Hiển vẫn còn tình trạng HS ngồi sai lớp ở vùng núi, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc...

Quay trở lại việc đổi mới phương pháp theo chương trình mới, nhấn mạnh vai trò quyết định  của đội ngũ giáo viên. Ông Hiển nhận xét, tình trạng thiếu giáo viên  vẫn còn diễn ra phổ biến ở các tỉnh miền núi, vùng khó khăn. Cơ cấu giáo viên  không đồng bộ làm ảnh hưởng đến chất lượng  giáo dục.

Gần đây, khi cận kề vào năm học mới, không chỉ vùng cao, vùng sâu mà 2 thành phố  lớn là Hà Nội, TP.HCM đều "kêu" thiếu giáo viên khá nhiều. Trong một cuộc họp của thành phố  Hà Nội để triển khai nhiệm vụ năm học, bà Phạm Thị Hồng Nga, Phó Giám đốc  Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết, hiện còn thiếu 4.000 giáo viên.

Các quận, huyện Tân Phú, Bình Tân, Củ Chi, Thủ Đức của TP.HCM cũng đang rất chật vật trước vấn đề thiếu giáo viên. Thậm chí, trước đó nhiều người đã chen nhau nộp hồ sơ thi công chức, nhưng khi đã thi đỗ lại không đến nhận trường. Hiện giờ TP.HCM cũng thiếu đến hơn 1.500 giáo viên  các môn học.

Cũng "tìm đường" lấy người học làm trung tâm, bậc ĐH "loay hoay" chuyển mình theo học chế tín chỉ. Nhưng xem ra cũng không dễ dàng gì khi vận hành đại trà vào năm 2010. Cả nước hiện có khoảng 360 trường ĐH, CĐ, với 200 trường thành lập trong vòng 10 năm trở lại đây, trong đó trường ngoài công lập chiếm tỷ lệ cao. Nhận thấy, nhiều trường dạy theo phương pháp truyền thống  còn không đáp ứng yêu cầu về chất lượng đội ngũ, CSVC, không có chương trình, giáo trình, nay chuyển sang theo học chế tín chỉ thì không biết  xoay chuyển thế nào (?)

Một cuộc tổng kết gần đây của Bộ GD-ĐT về khối trường này, Phó Chánh thanh tra  Trần Bá Giao  nhận xét  đội ngũ giảng viên nhìn chung vừa thiếu, vừa yếu và thường xuyên biến động, thậm chí báo cáo lên Bộ có 20 tiến sĩ nhưng thực chất nhà trường chỉ có... 1. Một số trường CSVC trường sở hoàn toàn đi thuê mướn. Đã vậy, nhiều trường còn tuyển sinh vượt chỉ tiêu 20-30%, thậm chí đến gần 100%...  

Đổi thay đã đúng nghĩa khi nội tại trong các nhà trường vẫn còn tồn tại những bất cập, nội tại của ngành giáo dục với SGK, giáo viên, giảng viên, trường sở còn đang "loay hoay" tìm lối thoát. Ông Hiển nêu rõ 4 đồng bộ để đổi mới giáo dục là: đồng bộ về mô hình thực tiễn, nhận thức của các tầng lớp xã hội, sự sẵn sàng của đội ngũ thầy cô giáo  và cán bộ quản lý giáo dục, sự hỗ trợ của hệ thống thông tin, truyền thông. Vậy bao giờ 4 đồng bộ này mới được đặt lên "bệ phóng" (?)

Đổi mới cũng cần phải kiểm tra, giám sát...

Năm học 2008-2009, Bộ GD-ĐT đã chỉ ra nhiệm vụ trọng tâm là chú trọng đến việc đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá để nâng cao chất lượng  giáo dục.

Nói về nội dung  SGK người đứng đầu ngành giáo dục, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân đã khẳng định, sẽ tiếp tục đánh giá và chỉnh sửa cần thiết cho đến năm 2010, từ đó quyết định chương trình và bộ SGK mới sẽ được biên soạn như thế nào. 

Đổi mới phương pháp dạy học, giảm tải chương trình còn được thể hiện cụ thể hơn khi năm học này Vụ Giáo dục trung học đã ra hướng dẫn  kiểm tra đánh giá  đối với HS. Đó là, triển khai dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng phù hợp với từng đối tượng HS. Cụ thể, đối với các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Đạo đức, GDCD sẽ tiến hành kiểm tra, đánh giá  theo hướng khuyến khích tinh thần tự học và ý thức sáng tạo của HS, giảm yêu cầu thuộc lòng, nhớ nhiều sự kiện, không làm bài theo mẫu.

Các môn Mỹ thuật, Âm nhạc, Thủ công, Kỹ thuật, Thể dục, Giáo dục công dân, Công nghệ  và các hoạt động  ngoài giờ lên lớp được tổ chức dạy học phù hợp với thực tế địa phương và điều kiện nhà trường; coi trọng việc thực hành vận dụng, tổ chức hình thức dạy học linh hoạt theo hướng tích hợp; đánh giá  sâu môn Thủ công, Kỹ thuật  (ở cấp tiểu học) và môn GDCD (ở cấp trung học).

Quan điểm của Bộ trưởng Nhân là, các môn Văn, Sử, Địa, những môn mà chúng ta thấy bấy lâu nay xã hội  chưa yên tâm thì giờ đây phải đổi mới cách dạy. Làm sao dạy để thấm thành người (!).

Thêm vào đó, thời lượng học của bậc phổ thông đã được tăng tuần thực học từ 35 lên 37 tuần. Kéo dài thời lượng học nhưng nội dung học không tăng cũng sẽ góp phần giảm tải cho HS mỗi giờ lên lớp.

Cũng trong năm học này, để từng bước nâng cao chất lượng các nhà trường phổ thông, Bộ GD-ĐT còn yêu cầu các trường bắt đầu tiến hành kiểm định chất lượng. Phó Cục trưởng Cục khảo thí và Kiểm định chất lượng Trần Văn Kiên cho biết, trước mắt, mỗi Sở sẽ tiến hành kiểm định 10 trường trên địa bàn để tiến tới năm học sau sẽ triển khai chủ đề "Năm học đánh giá  chất lượng  giáo dục".

Đồng thời, năm học 2008-2009 sẽ áp dụng đại trà chuẩn hiệu trưởng  và chuẩn giáo viên  THCS, THPT. Tổ chức các lớp bồi dưỡng 15.000 hiệu trưởng  trường phổ thông theo đề án hợp tác với Singapore. Tiếp tục triển khai thực hiện bồi dưỡng giáo viên  các cấp học theo chương trình, SGK mới; tổ chức hướng dẫn  tự học về đổi mới phương pháp dạy học.

Đi đôi với việc tiếp tục đổi mới phương pháp dạy và học, trong năm học này không thể không nói đến cuộc vận động "Trường học thân thiện, HS tích cực". Đây là cuộc vận động mà người đứng đầu ngành giáo dục, ông Nguyễn Thiện Nhân mong mỏi để mỗi ngày HS đến trường là một ngày vui, là giúp đỡ HS có hoàn cảnh  khó khăn vẫn được đến trường, là giúp đỡ HS yếu kém vươn lên trong học tập...

Đối với giáo dục ĐH, CĐ ông Nhân chỉ đạo năm học này phấn đấu có 90% số trường ĐH, CĐ hoàn thành báo cáo tự đánh giá. Năm 2008 cũng sẽ thực hiện chỉ tiêu đào tạo  tiến sĩ ở trong nước cho 1.500 giảng viên và đào tạo  tiến sĩ ở nước ngoài  cho 500 giảng viên, năm 2009 gửi đi đào tạo  nước ngoài  800 thạc sĩ và tiến sĩ.

Bộ trưởng còn lưu ý các trường ĐH, CĐ mới thành lập là tháng 8/2009, trước khi tuyển sinh các trường phải công bố mục tiêu đào tạo, chương trình  học, giáo trình. Nếu không có các yếu tố đó thì không cho tuyển sinh.

Công tác bồi dưỡng hiệu trưởng  cũng đã làm được 2 khóa rồi và sẽ tiếp tục làm để đến năm 2010, tất cả hiệu trưởng  đều phải được qua đào tạo. Ông Nhân khẳng định, không để tình trạng không học mà vẫn được làm hiệu trưởng... 

VNN

View Comments (0) | Add Comment | Printable version

Sorry! Not found commenting on article: Có quá nhiều việc cần làm ngay cho năm học 2008!