Ông Long đánh giá:

- Vi phạm  chủ yếu là các trường ngoài công lập, trong đó phần lớn là các trường CĐ. Các trường ngoài công lập vi phạm  quy chế tuyển sinh đều có tình trạng chung là, vì lý do  này hay lý do  khác, đã không tuyển được hết chỉ tiêu.

Đối với các trường CĐ đây là năm đầu tiên áp dụng ba chung, lần đầu tiên tuyển sinh vào CĐ được đưa vào khuôn khổ, kỷ cương chung từ đề thi, công tác  tổ chức thi, chấm thi đến xét tuyển… nên cũng có những trường còn lúng túng, chưa nắm vững qui chế, làm sai. Tuy nhiên cũng phải thẳng thắn nhìn nhận là có những trường chưa xây dựng được uy tín, tạo được sức hút đối với TS, muốn tìm cách để tuyển được thêm TS cho đủ chỉ tiêu…

Đối với những trường vi phạm, đã gây ảnh hưởng đến TS, bộ đang yêu cầu nhà trường báo cáo và phải có giải pháp cụ thể giải quyết cho TS trên cơ sở thực hiện đúng quy chế tuyển sinh. Những trường tuyển vượt chỉ tiêu, sau khi kết thúc thanh tra tuyển sinh nếu phát hiện vẫn tiếp tục xử lý. Như năm trước bộ đã kiên quyết xử lý đối với các trường tuyển vượt chỉ tiêu, trên 50% đã bị xử lý phạt tiền từ 40 - 60 triệu đồng…

* Nhiều ý kiến cho rằng xử lý đối với việc tuyển vượt chỉ tiêu bằng cách phạt tiền là mức độ quá “dễ chịu” nên năm nay nhiều trường sẵn sàng chấp nhận bị phạt? Ông có nghĩ rằng do xử lý nhẹ nên các trường, nhất là những trường ngoài công lập, dễ vi phạm  quy chế tuyển sinh hơn?

- Do hiện nay không còn áp dụng cơ chế phân bổ chỉ tiêu. Chỉ tiêu tuyển sinh được xác định trên cơ sở điều kiện bảo đảm chất lượng của mỗi trường, trước hết hiện nay đang áp dụng tiêu chí SV/giảng viên, trong những năm tới sẽ áp dụng thêm các tiêu chí khác nữa. Để phù hợp với cơ chế mới này, việc quản lý nhà nước  cũng có sự thay đổi: Bộ GD-ĐT giám sát việc thực hiện chỉ tiêu tuyển sinh đào tạo của các trường theo chỉ tiêu tổng hợp trong giai đoạn ba năm.

Trong đó nếu năm nay đã tuyển thừa, năm sau sẽ phải giảm, ngược lại nếu tuyển thiếu, năm sau có thể tăng phù hợp với năng lực đào tạo  của trường. Việc tuyển thừa - thiếu sẽ được điều chỉnh trong kế hoạch  đào tạo  ba năm. Như vậy đối với các trường vi phạm  chỉ tiêu tuyển sinh sẽ phải điều chỉnh chỉ tiêu tuyển mới trong một, hai năm tiếp theo. Theo quy định  hiện hành, những sai phạm của các trường bị xử lý theo quy định  xử phạt hành chính (phạt tiền). Nhưng nếu vi phạm nhiều lần, nhiều năm liền, ảnh hưởng đến chất lượng  đào tạo  bộ sẽ kiến nghị mức độ xử lý nghiêm khắc hơn. 

* Thưa ông, trên thực tế có tình trạng những trường làm đúng theo nguyên tắc, chỉ gọi ở tỉ lệ thích hợp so với chỉ tiêu thì giờ đây lại bị thiếu, trong khi có những trường gọi tới 300% nên tuyển đủ. Như vậy trường làm nghiêm túc lại thiệt thòi?

- Theo quy định  không bắt buộc trường phải gọi TS với tỉ lệ là bao nhiêu so với chỉ tiêu, chỉ yêu cầu sau khi TS nhập học, số SV trường đào tạo  không được vượt quá chỉ tiêu mà trường đã tự xác định tương ứng với năng lực  đào tạo, điều kiện cơ sở vật chất của trường. Như vậy việc xây dựng  điểm trúng tuyển, xét tuyển ra sao là do hội đồng tuyển sinh nhà trường chủ động. Các trường cần tính toán, cân nhắc điều kiện cụ thể để có phương án phù hợp.

Bộ GD-ĐT chỉ quản lý bằng cơ chế chung và có trách nhiệm thanh kiểm tra xử lý sai phạm. Ví dụ như phát hiện làm sai, bộ sẽ chấn chỉnh, chỉ đạo. Còn trên cơ sở quy định  chung, thực hiện cụ thể ra sao là quyền tự chủ của các trường. Xác định phương án tuyển, mức điểm tuyển như thế nào để số SV thực tế không vượt quá chỉ tiêu là do nhà trường.

* Nhưng thưa ông, năm nay áp dụng “ba chung” đối với CĐ nên tỉ lệ “ảo” tăng cao, các trường CĐ còn khó tuyển do một lượng lớn TS đã dự thi hai đợt ĐH tiếp tục dự thi đợt ba. Nhiều trường rơi vào tình trạng thiếu nguồn tuyển nếu không được hạ điểm chuẩn?

- Quy chế tuyển sinh theo phương thức "ba chung" đã ổn định. Những quy định  này được áp dụng từ nhiều năm nay chứ không phải là những quy định  mới. Đối với các trường CĐ, tuy là năm đầu tiên thi theo “ba chung”, nhưng xét tuyển theo “ba chung” thì cũng đã triển khai từ những năm trước, bằng việc xét tuyển từ nguồn TS dự thi ĐH.

Khi thực hiện phương thức “ba chung”, việc hạ điểm chuẩn sẽ làm rối loạn quy trình  xét tuyển chung. Một trường hạ điểm sẽ dẫn đến ảnh hưởng nhiều trường khác. Phải tôn trọng cái chung của cả hệ thống. Đồng thời tính đến sự lựa chọn của người học.

Có trường không dự báo  được tương đối tỉ lệ TS sẽ đến nhập học ở trường mình nên đã gọi NV1 ở mức cao. Theo quy định  là điểm NV2 không được thấp hơn NV1 nên khi xét tuyển bổ sung gặp khó khăn. Đó là do các trường còn lúng túng, chưa có kinh nghiệm. Năm sau có thể rút kinh nghiệm chứ không thể khắc phục  ngay bằng cách vi phạm  quy chế.

Cũng phải nói thêm một số trường tuyển không đủ chỉ tiêu nhưng không hẳn là tuyển được quá ít mà ở tình trạng có những ngành đã tuyển đủ, thậm chí rất thoải mái, chỉ có một số ngành tuyển thiếu. Trong trường hợp đó có nên cố vơ vét cho bằng hết chỉ tiêu hay không? Theo tôi, nhiều trường nên căn cứ trên tình hình thực tế, sự lựa chọn của TS để cân đối lại ngành nghề đào tạo, xem xét lại cơ cấu ngành nghề. Đồng thời có những giải pháp cụ thể để tăng chất lượng  đào tạo, tăng uy tín của trường mình…